บริษัทจดทะเบียนไทยควรเลือกโปรแกรม ESG จากสามเรื่อง คือข้อมูลต้นทางอยู่ที่ไหน ตัวเลขไล่กลับไปหาหลักฐานได้ไหม และใครอนุมัติ หน้าตารายงานมาทีหลัง ทางเลือกมีสี่แบบ คือ Excel กับงานมือ ระบบ ESG เฉพาะทาง ESG ใน ERP เช่นแอป ESG ของ Odoo และชั้นกำกับงาน แต่ละแบบเหมาะกับบริษัทคนละสภาพ
บทความนี้เขียนให้ผู้จัดการฝ่ายความยั่งยืน CFO เลขานุการบริษัท และทีมนักลงทุนสัมพันธ์ที่กำลังทำรายชื่อระบบเพื่อเทียบ เราไม่ได้จัดอันดับผู้ขายรายใด และพูดถึง Odoo เฉพาะสิ่งที่เอกสารของ Odoo เขียนไว้ ข้อเท็จจริงด้านกฎเกณฑ์ทุกข้อเราเช็กจากหน้าทางการเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2569
ทำไมปี 2569 ต้องคิดเรื่องโปรแกรม ESG ใหม่
เพราะผู้อ่านข้อมูล ESG ของคุณเปลี่ยนไป ตั้งแต่ปี 2569 ตลาดหลักทรัพย์ฯ ใช้ FTSE Russell ESG Scores แทนการประเมิน SET ESG Ratings แบบแบบสอบถาม การประเมินแบบนั้นจบไปพร้อมรอบปี 2568 คู่มือของตลาดหลักทรัพย์ฯ เขียนไว้ว่าตั้งแต่ ธ.ค. 2569 จะไม่ประเมิน SET ESG Ratings อีก
ตามหน้าของ SET Sustainability การประเมินของ FTSE Russell ดูจากข้อมูลที่บริษัทเปิดเผยสู่สาธารณะ เช่น รายงานประจำปี รายงานความยั่งยืน Integrated Report หรือเว็บไซต์ของบริษัท คะแนนอยู่ระหว่าง 0 ถึง 5.0 โดยเฉลี่ย FTSE Russell ประเมินบริษัทหนึ่งราว 125 ตัวชี้วัด ข้อมูลที่ไม่ได้เผยแพร่จึงไม่มีผลกับคะแนน เราเขียนเรื่องการเตรียมข้อมูลรอบนี้ไว้ในคู่มือเตรียมข้อมูลจาก SET ESG Ratings สู่ FTSE Russell
อีกแรงหนึ่งมาจาก ก.ล.ต. สำนักข่าวอินโฟเควสท์รายงานเมื่อ 28 พ.ย. 2568 ว่า ก.ล.ต. คงแนวทางเปิดเผยข้อมูลตาม IFRS S1 และ S2 ระยะแรกบังคับเฉพาะด้านสภาพภูมิอากาศ ให้เปิดเผยการปล่อยก๊าซเรือนกระจก Scope 1 และ Scope 2 พร้อมการให้ความเชื่อมั่น เริ่มจากบริษัทที่เข้าข่าย SET50 ในรอบเดือนธันวาคม 2569 และ SET100 ในรอบธันวาคม 2570 ก.ล.ต. ยังปรับปรุงประกาศอยู่ ปีที่เริ่มรายงานจริงจึงต้องรอประกาศฉบับสมบูรณ์ รายละเอียดอยู่ในบทความเตรียมพร้อมทวนสอบ Scope 1 และ 2 สำหรับ SET50
สองเรื่องนี้ทำให้คำถาม "ระบบทำรายงานสวยไหม" สำคัญน้อยกว่า "ตัวเลขนี้มาจากไหน ใครตรวจ และเผยแพร่ที่ไหน"
ทางเลือกสี่แบบต่างกันอย่างไร
ต่างกันที่ข้อมูลอยู่ที่ไหนและใครดูแลหลักฐาน ตารางนี้สรุปภาพรวม
| ทางเลือก |
ข้อมูลต้นทางอยู่ที่ไหน |
จุดแข็ง |
ข้อจำกัดที่ควรทราบ |
| Excel กับงานมือ |
ไฟล์ที่แต่ละฝ่ายส่งมา |
เริ่มได้ทันที ไม่ต้องซื้อระบบ ปรับฟอร์มง่าย |
เวอร์ชันไฟล์ปน สูตรพังเงียบ ไล่หลักฐานยาก ขึ้นกับคนไม่กี่คน |
| ระบบ ESG หรือคาร์บอนเฉพาะทาง |
ระบบของผู้ขาย รับข้อมูลจากการนำเข้าหรือฟอร์ม |
มีตัวชี้วัดและฐานค่าการปล่อยเตรียมไว้ ออกรายงานตามกรอบได้ |
ข้อมูลยังต้องย้ายมาจากระบบบัญชีและระบบอื่น ต้องเช็กว่ารองรับค่าของไทยและรายงานไทยแค่ไหน |
| ESG ใน ERP เช่นแอป ESG ของ Odoo |
รายการบัญชี ข้อมูลพนักงาน และงานที่อยู่ใน ERP อยู่แล้ว |
ตัวเลขเกิดจากรายการจริง ไม่ต้องกรอกซ้ำ |
ครอบคลุมเฉพาะข้อมูลที่อยู่ใน ERP งานด้านกำกับดูแลและการอนุมัติมักต้องออกแบบเพิ่ม |
| ชั้นกำกับงาน (governance และ workflow) |
อยู่เหนือแหล่งข้อมูลหลายแห่ง |
คุมสิทธิ์ สถานะงาน หลักฐาน และประวัติการแก้ไขในรอบเดียวกัน |
ไม่ได้คำนวณคาร์บอนเอง ต้องใช้คู่กับแหล่งข้อมูลหรือเครื่องคำนวณ |
หลายบริษัทไม่ได้เลือกแบบเดียว เช่น ใช้ ERP เป็นต้นทางของข้อมูลพลังงานและการจัดซื้อ แล้ววางชั้นกำกับงานไว้ข้างบนเพื่อคุมรอบเก็บข้อมูลรายเดือน
เกณฑ์เลือกโปรแกรม ESG สำหรับบริษัทไทยมีอะไรบ้าง
เกณฑ์ที่ใช้ได้จริงคือเกณฑ์ที่ผูกกับกฎและผู้อ่านรายงานของไทย ไม่ใช่รายการฟีเจอร์ทั่วไป เราแนะนำเจ็ดข้อนี้
- ค่าการปล่อยของ อบก. องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) เผยแพร่ Emission Factor CFO ฉบับมกราคม 2569 ค่าไฟฟ้า grid mix ปี 2022 ถึง 2024 สำหรับ Scope 2 คือ 0.475 kgCO2eq ต่อ kWh ระบบต้องให้คุณนำเข้าค่าชุดนี้ เก็บรุ่นของค่าไว้ และบอกได้ว่าตัวเลขปีไหนใช้ค่าชุดไหน
- การจับคู่กับ 56-1 One Report ตัวชี้วัดแต่ละตัวควรผูกกับหัวข้อที่ต้องเปิดเผยในแบบ 56-1 One Report และกับข้อมูลที่ส่งเข้า ESG Data Platform ของตลาดหลักทรัพย์ฯ ระบบนี้รับข้อมูลพลังงาน ก๊าซเรือนกระจก พนักงาน และคณะกรรมการผ่าน SETLink ตั้งแต่ 3 ต.ค. 2565 ดูวิธีกรอกได้ที่คู่มือ SET ESG Data Platform
- ข้อมูลที่ต้องเผยแพร่สู่สาธารณะ FTSE Russell อ่านจากรายงานและเว็บไซต์ของบริษัท ระบบควรบอกได้ว่าตัวเลขไหนเผยแพร่แล้ว อยู่หน้าไหน และตรงกับที่ส่งเข้า ESG Data Platform หรือไม่
- ความพร้อมทวนสอบ Scope 1 และ 2 ก.ล.ต. ระบุว่าผู้ทวนสอบคาร์บอนฟุตพริ้นท์องค์กรที่ขึ้นทะเบียนกับ อบก. หรือผู้ทวนสอบอื่นที่ใช้มาตรฐานสากลให้ความเชื่อมั่นได้ ผู้ทวนสอบต้องไล่จากตัวเลขรวมลงไปถึงบิลค่าไฟ ใบเสร็จน้ำมัน หรือค่ามิเตอร์ ระบบต้องเก็บลิงก์นั้นไว้
- PDPA ข้อมูลพนักงานที่ใช้ทำตัวชี้วัดด้านสังคม เช่น เพศ ค่าจ้าง อุบัติเหตุจากการทำงาน เป็นข้อมูลส่วนบุคคลตามมาตรา 6 ของ พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 บางเรื่อง เช่น ข้อมูลสุขภาพ ความพิการ และข้อมูลสหภาพแรงงาน อยู่ในหมวดที่มาตรา 26 คุมเข้มกว่า ระบบควรแยกสิทธิ์ดูข้อมูลรายคนออกจากตัวเลขรวม
- ภาษาไทยและอังกฤษ 56-1 One Report เป็นภาษาไทย ถ้าบริษัทคุณเผยแพร่รายงานความยั่งยืนหรือหน้าเว็บนักลงทุนสองภาษา ชื่อตัวชี้วัด หน่วย และคำอธิบายควรมาจากแหล่งเดียวกัน ตัวเลขจะได้ไม่ต่างกันระหว่างสองฉบับ
- หลักฐานและขั้นอนุมัติ ทุกตัวเลขควรมีเจ้าของข้อมูล ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ วันที่ และไฟล์แนบ แก้ไขหลังอนุมัติแล้วต้องเห็นประวัติ
ถ้าข้อมูลส่วนหนึ่งมาจากคู่ค้า เช่น Scope 3 หรือข้อมูลแรงงานในห่วงโซ่อุปทาน ให้เพิ่มเกณฑ์เรื่องการรับข้อมูลจากภายนอก เราเขียนไว้ในบทความเก็บข้อมูล ESG จากคู่ค้า
ตารางเทียบเกณฑ์กับทางเลือก
ไม่มีทางเลือกไหนผ่านทุกข้อโดยไม่ต้องตั้งค่าหรือออกแบบเพิ่ม ตารางนี้บอกว่าแต่ละแบบมักต้องทำอะไรเพิ่ม ไม่ได้ให้คะแนน เพราะผลจริงขึ้นกับผลิตภัณฑ์และการตั้งค่า
| เกณฑ์ |
Excel กับงานมือ |
ระบบ ESG เฉพาะทาง |
ESG ใน ERP |
ชั้นกำกับงาน |
| ค่าการปล่อยของ อบก. |
กรอกค่าเองในไฟล์ |
เช็กว่ามีค่าไทยหรือนำเข้าเองได้ไหม |
แอป ESG ของ Odoo ต้องนำค่าเข้าเอง |
ไม่ได้คำนวณเอง ใช้ค่าจากแหล่งข้อมูล |
| จับคู่ 56-1 One Report |
ทำตารางจับคู่เอง |
เช็กว่ามีแม่แบบไทยหรือต้องตั้งเอง |
ต้องทำตารางจับคู่เอง |
เก็บตารางจับคู่และสถานะได้ |
| ข้อมูลสาธารณะที่ FTSE Russell อ่าน |
ไล่เช็กด้วยมือ |
ขึ้นกับว่าบันทึกที่เผยแพร่ได้ไหม |
ต้องออกแบบเพิ่ม |
บันทึกว่าเผยแพร่ที่ไหนได้ |
| ทวนสอบ Scope 1 และ 2 |
แนบไฟล์เอง ไล่ยาก |
เช็กว่าแนบหลักฐานรายรายการได้ไหม |
ไล่ถึงรายการบัญชีได้ แต่หลักฐานนอกระบบต้องวางเพิ่ม |
เก็บหลักฐานและประวัติได้ |
| PDPA ข้อมูลพนักงาน |
คุมสิทธิ์ระดับไฟล์เท่านั้น |
เช็กสิทธิ์ระดับฟิลด์ |
ใช้สิทธิ์ของ ERP ต้องตั้งให้แยกข้อมูลรายคน |
คุมสิทธิ์ตามบทบาท |
| ไทยและอังกฤษ |
ทำสองไฟล์ |
เช็กภาษาของรายงานที่ออก |
ขึ้นกับการแปลของระบบ |
ขึ้นกับการตั้งค่า |
| หลักฐานและการอนุมัติ |
อีเมลและชื่อไฟล์ |
เช็กว่ามีขั้นอนุมัติกี่ระดับ |
เอกสาร Odoo ESG ไม่ได้พูดถึง |
เป็นงานหลักของชั้นนี้ |
แอป ESG ของ Odoo ครอบคลุมอะไร และยังขาดอะไรสำหรับบริษัทไทย
แอปคำนวณคาร์บอนจากข้อมูลที่อยู่ใน Odoo ได้ดี แต่ส่วนที่ผูกกับกฎไทยยังต้องวางเอง
ตามเอกสาร Odoo แอปดึงข้อมูลกิจกรรมจากรายการบัญชี การเดินทางของพนักงานจาก Fleet และ Employees และรายการที่กรอกเอง แยกการปล่อยเป็น Scope 1, 2 และ 3 ตาม GHG Protocol นำเข้าค่าการปล่อยจากฐาน ADEME ได้ แสดงสัดส่วนเพศและช่องว่างค่าจ้าง และติดตามโครงการลดการปล่อยในเมนู Initiatives หน้าเทียบรุ่นของ Odoo ระบุว่า ESG มีใน Enterprise ไม่มีใน Community
สิ่งที่เอกสารไม่ได้พูดถึง คือค่าการปล่อยของ อบก. การจับคู่กับ 56-1 One Report หัวข้อด้านการกำกับดูแล และขั้นตรวจทานหรืออนุมัติตัวเลข ESG ถ้าคุณจะใช้แอปนี้ ให้นับสี่เรื่องนี้เป็นงานออกแบบเพิ่ม เราไล่ฟีเจอร์ทีละข้อไว้ในบทความแอป ESG ของ Odoo และวิธีวางรอบงานรายเดือนไว้ในทำ ESG ให้เป็นงานประจำด้วย PrivacyHub
คำถามที่ควรถามผู้ขายตอนดูเดโม
ขอให้ผู้ขายสาธิตด้วยข้อมูลจริงของคุณหนึ่งตัวชี้วัด แล้วถามคำถามเหล่านี้
- ขอดูการนำเข้า Emission Factor CFO ของ อบก. ฉบับล่าสุด และถ้า อบก. ออกค่าชุดใหม่ ตัวเลขของปีก่อนจะเปลี่ยนตามไหม
- ตัวเลขการใช้ไฟฟ้ารวมทั้งบริษัท คลิกลงไปถึงบิลค่าไฟของสาขาเดียวได้กี่คลิก
- ใครแก้ตัวเลขหลังอนุมัติได้บ้าง และระบบเก็บประวัติการแก้อย่างไร
- ระบบผูกตัวชี้วัดกับหัวข้อใน 56-1 One Report และข้อมูลที่ส่งเข้า ESG Data Platform อย่างไร
- ผู้ทวนสอบเข้ามาดูข้อมูลได้ไหม โดยไม่เห็นข้อมูลส่วนบุคคลรายคน
- ข้อมูลพนักงานเก็บที่ไหน ใครเห็นข้อมูลรายคน และลบหรือปิดบังตามคำขอของเจ้าของข้อมูลได้ไหม
- ถ้าข้อมูลพลังงานอยู่ในระบบมิเตอร์หรือไฟล์ของโรงงาน ต้องนำเข้าอย่างไร และทุกกี่วัน
- รายงานภาษาไทยและอังกฤษดึงจากชุดตัวเลขเดียวกันไหม
- ถ้าเลิกใช้ระบบ เอาข้อมูลและหลักฐานทั้งหมดออกมาในรูปแบบไหนได้
- ค่าใช้จ่ายรวมในสามปี มีค่าอะไรบ้างนอกจากค่าใช้งาน เช่น ค่าตั้งค่า ค่านำเข้า หรือค่าผู้ใช้เพิ่ม
แต่ละแบบเหมาะกับใคร
ทุกแบบมีที่ใช้ของมัน เลือกตามว่าข้อมูลต้นทางของคุณอยู่ที่ไหนและต้องทวนสอบเมื่อไร
- Excel กับงานมือ เหมาะกับบริษัทที่เพิ่งเริ่ม ตัวชี้วัดยังน้อย และยังไม่อยู่ในกลุ่มที่ต้องทวนสอบ Scope 1 และ 2 ให้ใช้เป็นช่วงทดลองเพื่อหาว่าต้องเก็บอะไรบ้าง
- ระบบ ESG เฉพาะทาง เหมาะกับบริษัทที่ข้อมูลต้นทางกระจายหลายระบบ มีทีมความยั่งยืนดูแลเต็มเวลา และต้องการแม่แบบรายงานตามกรอบสากล
- ESG ใน ERP เหมาะกับบริษัทที่บัญชี จัดซื้อ และข้อมูลพนักงานอยู่ใน ERP ตัวเดียวอยู่แล้ว และอยากให้ตัวเลขคาร์บอนเกิดจากรายการจริง
- ชั้นกำกับงาน เหมาะกับบริษัทที่มีข้อมูลอยู่แล้วแต่รอบเก็บข้อมูลไม่นิ่ง ไม่แน่ใจว่าใครส่งหรือยัง และกังวลเรื่องหลักฐานตอนทวนสอบ
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าควรเริ่มจากชั้นไหน อ่านรากฐานข้อมูลความยั่งยืน 7 ชั้น ก่อน
คำถามที่พบบ่อย
โปรแกรม ESG ตัวไหนดีที่สุดสำหรับบริษัทจดทะเบียนไทย
ไม่มีตัวที่ดีที่สุดสำหรับทุกบริษัท ตัวที่เหมาะคือตัวที่ดึงข้อมูลจากระบบต้นทางของคุณได้ เก็บหลักฐานให้ผู้ทวนสอบไล่ได้ และออกตัวเลขที่ตรงกับ 56-1 One Report กับสิ่งที่คุณเผยแพร่สู่สาธารณะ
ใช้ Excel ทำ ESG ต่อไปได้ไหม
ได้ถ้าตัวชี้วัดยังน้อยและยังไม่ต้องทวนสอบ แต่เมื่อบริษัทเข้าข่ายเปิดเผย Scope 1 และ 2 พร้อมการให้ความเชื่อมั่น การไล่ตัวเลขกลับไปหาเอกสารต้นทางในไฟล์หลายเวอร์ชันจะใช้เวลามาก
ปี 2569 ยังต้องกรอกแบบสอบถาม SET ESG Ratings ไหม
ไม่ต้อง การประเมินแบบแบบสอบถามจบที่รอบปี 2568 ตั้งแต่ปี 2569 FTSE Russell ประเมินจากข้อมูลที่บริษัทเปิดเผยสู่สาธารณะ โปรแกรม ESG จึงควรช่วยให้ข้อมูลที่เผยแพร่ครบและตรงกัน
แอป ESG ของ Odoo ใช้กับบริษัทไทยได้เลยไหม
ใช้คำนวณคาร์บอนจากข้อมูลใน Odoo ได้ แต่ต้องใช้รุ่น Enterprise และต้องวางเพิ่มเรื่องค่าการปล่อยของ อบก. การจับคู่ 56-1 One Report และขั้นอนุมัติ เพราะเอกสารของ Odoo ไม่ได้พูดถึงเรื่องเหล่านี้
ข้อมูลพนักงานในรายงาน ESG ติด PDPA ไหม
ติด ข้อมูลที่ระบุตัวพนักงานได้เป็นข้อมูลส่วนบุคคล และข้อมูลบางประเภท เช่น สุขภาพหรือความพิการ อยู่ในหมวดอ่อนไหว ควรรายงานเป็นตัวเลขรวมและจำกัดคนที่เห็นข้อมูลรายคน
งานที่ Enersys ทำ
Enersys เป็นบริษัทซอฟต์แวร์ในกรุงเทพฯ ทำซอฟต์แวร์ธุรกิจมาตั้งแต่ปี 2555 และเป็น Official Odoo Silver Partner ปีนี้เป็นปีที่สองที่เราทำงาน Odoo และเราเป็นผู้ชนะรางวัล Odoo Awards 2026 สาขา Best Starter APAC
ในงาน ESG เราทำโมดูล ESG แบบ custom บน Odoo ให้บริษัทจดทะเบียนไทย กำหนดขอบเขตตามตัวชี้วัด ระบบต้นทาง ขั้นอนุมัติ และรูปแบบรายงานของแต่ละบริษัท และวางแอป ESG มาตรฐานของ Odoo ให้ด้วยถ้าบริษัทใช้รุ่น Enterprise เราจัดรอบเก็บข้อมูล ESG รายเดือนบนฐานการกำกับงานของ PrivacyHub คือสิทธิ์ตามบทบาท สถานะงาน หลักฐาน และประวัติการตรวจสอบ แล้วพัฒนาฟังก์ชันเฉพาะของ ESG เพิ่มตามโครงการ แดชบอร์ดจับคู่ตัวชี้วัดกับ 56-1 One Report หรือ GRI พร้อมลิงก์กลับไปหาเอกสารต้นทาง Genesis AI ช่วยร่างรายงานโดยมีคนตรวจ และข้อมูลพนักงานจัดการตาม PDPA
ดูรายละเอียดได้ที่หน้า ESG ของ Enersys ถ้าอยากเอาเกณฑ์ในบทความนี้ไปลองกับตัวชี้วัดหนึ่งตัวของบริษัทคุณ ติดต่อทีม Enersys ได้เลย
แหล่งข้อมูล
- FTSE Russell ESG Scores, SET Sustainability, ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (เข้าถึง 12 ต.ค. 2569)
- The Guideline to FTSE Russell ESG Scores (ฉบับภาษาไทย), ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (เข้าถึง 12 ต.ค. 2569)
- ข่าวเปิดตัว ESG Data Platform, ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (เข้าถึง 12 ต.ค. 2569)
- ก.ล.ต. ปรับปรุงหลักการที่เกี่ยวข้องกับการเปิดเผยข้อมูลด้านความยั่งยืนตามมาตรฐาน ISSB, สำนักข่าวอินโฟเควสท์, 28 พ.ย. 2568 (เข้าถึง 12 ต.ค. 2569)
- Emission Factor (CFO), องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (เข้าถึง 12 ต.ค. 2569)
- พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562, ราชกิจจานุเบกษา (เข้าถึง 12 ต.ค. 2569)
- ESG, Odoo saas-19.4 Documentation, Odoo S.A. (เข้าถึง 12 ต.ค. 2569)
- Compare Editions, Odoo S.A. (เข้าถึง 12 ต.ค. 2569)
